Onderzoek mobiliteitshubs

Dior Naar heeft onderzoek uitgevoerd naar mobiliteitshubs. Hierbij heeft hij gekeken naar de eisen, karakteristieken en kenmerken van een mobiliteitshub. Aan de hand van literatuur onderzoek, interviews en referentieprojecten. Voor het ontwerp is een case study vanuit een ontwerpwedstrijd genomen, waarbij hij betrokken is geweest in het schrijven van de visie en het implementatieplan.

Om een beter inzicht te krijgen in de mogelijkheden die mobiliteitshubs bieden is hier onderzoek naar gedaan met als hoofdvraag:

‘Wat zijn de eisen, karakteristieken en kenmerken van een mobiliteitshub en hoe uiten deze zich in een ontwerp?’

Deze hoofdvraag is opgedeeld in de volgende deelvragen waar onderzoek naar gedaan is:

‘Wat zijn karakteristieken en kenmerken van mobiliteitshubs?’ ‘Aan welke eisen moeten deze mobiliteitshubs voldoen?’ en ‘Hoe zijn deze eisen gekoppeld aan architectonische aspecten van zo’n mobiliteitshub?

Uit het onderzoek naar de verschillende kenmerken en karakteristieken van mobiliteitshubs zijn verschillende punten naar voren gekomen. De implementatie van een mobiliteitshub is een goede zet om de groeiende druk op het transport tegen te gaan op een groene en duurzame manier. Dit komt omdat een mobiliteitshub deelmodaliteiten ter beschikking stelt aan de mensen, hierdoor kunnen meer mensen profiteren van één vervoersmiddel. Hiermee wordt enerzijds de footprint van dit vervoersmiddel gedeeld onder de verschillende gebruikers, maar anderzijds ook de noodzaak van eigen (privé)vervoersmiddelen tegengegaan. 

Door deze toepassing van gedeelde modaliteiten kan dit aantal (privé)vervoersmiddelen dus ook dalen, wat ruimtewinning tot gevolg heeft. Zo kan één deelauto twaalf tot dertien auto’s vervangen. Deze gewonnen ruimte in de openbare ruimte kan vervolgens voor andere doeleinde ingezet worden, zoals bijvoorbeeld verdichting in de vorm van meer bebouwbare woningruimte of anderzijds aan meer groen ruimte in de stad. De stad is echter niet de enige plaats waar met de implementatie van mobiliteitshubs winst te behalen valt, zo blijkt uit een enquête dat ook voor suburbane gebieden deelmobiliteit in de vorm van mobiliteitshubs erg interessant kan zijn.

Doordat deze deelmodaliteiten rijden en voorzien worden van groen opgewekte energie wordt de CO2 uitstoot ook tegengegaan wat positieve gevolgen heeft voor het klimaat. Dit geeft de mobiliteitshubs een enorm positief toekomstbeeld in de tijd waar wij nu in leven en klimaatverandering steeds serieuzer wordt. 

Een mobiliteitshub kan echter in veel verschillende vormen voor komen van kleine flexibele pop-up points tot grote hub die locatie gebonden zijn doormiddel van een gebouw. Voor de implementatie van een mobiliteitshub zal dus eerst goed gekeken moeten worden in welke variant de hub gewenst is.

De eisen die aan mobiliteitshubs gesteld worden zijn deels afhankelijk van het type mobiliteitshub dat gerealiseerd moet worden. Zo hebben kleinere hub kleine tot geen accommodaties die eraan gelinkt zijn, terwijl grotere mobiliteitshubs met toevoeging van extra voorzieningen een gebouw vereisen. Hierin ontstaan dus verschillen in eisen, zo hoeft er bij kleinere hubs een stuk minder aandacht geschonken te worden aan stroming van mensen door een hub terwijl dit bij grotere hub van cruciaal belang is om het gebruik te bevorderen. Maar zo zijn er ook eisen waar iedere mobiliteitshub aan moet voldoen. Zo moet iedere mobiliteitshub, deelmodaliteiten kunnen huisvesten (wel verschil in het type en aantallen, hierbij is het streven om dit aanbod flexibel te kunnen inrichten om in te spelen op veranderende vraag), moet het gebruik van de mobiliteitshub zo gebruiksvriendelijk mogelijk zijn om het gebruik te stimuleren, moeten de systemen betrouwbaar zijn, de uitstaling van de mobiliteitshubs herkenbaar zijn, de energie die gebruikt wordt voor de elektrische deelmodaliteiten groen opgewerkt worden en moeten de mobiliteitshubs voor iedereen toegankelijk zijn. 

De vormgeving van zo’n mobiliteitshub is uiteraard erg afhankelijk van verschillende factoren als benodigde capaciteiten, locatie gebonden elementen, stromingen door het gebied etc. en daardoor niet uit te drukken in één ontwerp wat het moet zijn, maar meer een mogelijk variant hoe het er gelet op de eisen mogelijk uit zou kunnen komen te zien. Echter zijn er wel een paar elementen in het ontwerp die bepalend zijn voor hoe zo’n ontwerp er uit kan zien. Zo kwam uit het onderzoek het modulaire concept steeds terug. Dit is dus ook een vereiste voor het ontwerp geworden. 

Door een modulair systeem te ontwerpen wordt de flexibiliteit van het ontwerp gewaarborgd. Zo kan het ontwerp op- of afschalen afhankelijk van de vraag, kan opslag voor het ene type vervoersmiddel getransformeerd worden naar opslag voor het andere type mocht hier meer vraag naar zijn, kunnen er extra functies toegevoegd worden aan het gebouw enzovoorts. Door dit modulaire systeem creëer je een future proof ontwerp dat mee ademt met de gebruikers. Naast deze modulaire aard is ook de opwekking van groene energie een vereiste, dit wordt ook architectonisch opgelost. Door de toepassing van een groen dak kan het dak niet meer vol gelegd worden met PV-panelen, hier moet dus een oplossing voor in het gevelbeeld ontworpen worden. 

Er valt dus geen one-size-fits-all ontwerp te maken voor mobiliteitshubs, maar met de toepassing van een modulair ontwerp ontstaan als het ware Lego blokjes waarmee voor iedere toepassing een passend ontwerp gemaakt kan worden. Hiermee is de hoofdvraag van deze paper naar mobiliteitshubs beantwoord. 

Deze modulaire vormgeving komt duidelijk terug in het ontwerp dat ontstaan is voor de Wijkhub van de casestudy. Zoals hieronder te zien is, is vanuit dit concept het ontwerp voor de mobiliteitshub opgebouwd.

Hierdoor ontstaat de wenselijke flexibiliteit van de mobiliteitshubs, voor het flexibel indelen van de plattegronden, gemakkelijk bepaalde functies kunnen transformeren naar andere functies wanneer hier meer vraag naar blijkt te zien en het mogelijk op- of afschalen in de toekomst wanneer het gebruik van de mobiliteitshub verandert. De afschaal mogelijkheden zijn in de drie scenario’s hieronder weergegeven met eerst de hub op volledige capaciteit, daarna met een afschaling en vervolgens met een nog grotere afschaling. Zo kan de ruimte weer terug gegeven worden aan de openbare ruimte.

Door het gevel ontwerp van deze modulaire ‘blokjes’ goed op elkaar aan te laten sluiten kan er toch gezorgd worden dat het gebouw één uniforme uitstraling heeft, hoewel deze opgebouwd is uit verschillende kleinere blokjes. Dit is goed te zien in de afbeeldingen hieronder.